Regelmatig lichten we een werkgroep of commissie uit. Deze keer: NOV-werkgroep Geschiedenis. Waar houdt de werkgroep zich mee bezig? Aan welke projecten of thema’s werken ze momenteel? En waarom zijn deze thema's belangrijk voor de leden? De werkgroepleden vertellen.

Wie is de werkgroep Geschiedenis van de Orthopedie?

De werkgroep bestaat uit NOV-leden die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van de orthopedie in Nederland en ook internationaal. Het varieert van leden die het leuk vinden om geïnformeerd te worden over historische orthopedische verhalen tot leden die zelf actief bezig zijn met historisch onderzoek. 'Wat ons verbindt is de interesse naar de historische achtergrond van onze dagelijkse praktijk.' Het bestuur bestaat uit Matthijs Somford (voorzitter), Ron Diercks (secretaris) en Paul Bom (penningmeester). Er zijn in totaal 16 leden op dit moment.

Waar houdt de werkgroep zich mee bezig?

'We zien het als onze kerntaak om de geschiedenis van de (Nederlandse) orthopedie te ontsluiten voor geïnteresseerden. Dat houdt in dat we op het Trefpunt Medische Geschiedenis Nederland (TMGN) op Urk een collectie orthopedische boeken hebben die we catalogiseren en beschikbaar stellen voor onderzoekers en geïnteresseerden. Dit zijn boeken aangeboden door leden met een interessante collectie, maar ook boeken uit het archief van de NOV en de voormalige Anna Kliniek. Daarnaast proberen we waar mogelijk bij te dragen als er vragen komen over geschiedkundige vragen. Er is een toonkast beschikbaar om een museale collectie van prothesen samen te stellen om tentoon te stellen op Urk. Hiermee gaat een mooi overzicht gegeven worden van de ontwikkeling van de prothesiologie over de jaren.
Een paar keer per jaar wordt in de NOV-nieuwsbrief NOViteiten een eponiem besproken. Hiermee proberen we alle geïnteresseerden mee te nemen in de intrigerende historische weg die bewandeld is om uit te komen bij de hedendaagse orthopedie.'

Zie verder:

• Nieuwsbericht NOV-werkgroep Geschiedenis brengt honderden historische boeken over orthopedie in kaart
• Rubriek eponiemen
• Trefpunt Medische Geschiedenis Nederland
• Trefpunt Medische Geschiedenis Orthopaedie in Nederland

Waarom zijn deze thema's belangrijk voor de leden?

'Onze leden zijn zich bewust van het adagium: If you want to learn old things, read a new book, if you want to learn new things, read an old book. Veel is al bedacht en geprobeerd. Dus door ons bezig te houden met de geschiedenis kunnen we ‘nieuwe’ ontdekkingen en technieken in een juist daglicht zien. Daarnaast is behoud van onze papieren geschiedenis een belangrijk thema omdat het ontsluiten van leerboeken voor toekomstig onderzoek belangrijk blijft. Om een goed beeld te kunnen krijgen van de ontwikkeling van alleen al de Nederlandse orthopedie is een doorkijk door de veranderende thema’s in leerboeken enorm informatief. Van conservatieve orthopedie naar reumachirurgie tot scopische operaties en robot geassisteerde ingrepen.'

Aan welke projecten of thema’s werken jullie momenteel?

'Ons grootste speerpunt is de collectie op Urk gecatalogiseerd krijgen en de titels digitaal toegankelijk maken voor geïnteresseerden. Daarnaast is de eerdergenoemde collectie prothesen een actueel thema. Ook zijn we bezig om vorm te geven aan een orthopedisch historische excursie in de Benelux voor de leden. Hiermee hopen we tastbaar te maken wat het belang is van onze werkgroep voor de Nederlandse orthopedie. Op langere termijn wordt er gedacht om een Europees orthopedisch historisch symposium te organiseren.' Daarnaast werkt Ron Diercks aan een ‘oral history’ van de Nederlandse orthopedie waarvoor hij oud- orthopeden bevraagt over hun ervaringen van assistententijd tot specialist en pensioen. Op deze wijze probeert de werkgroep een tijdsgeest te vangen in persoonlijke verhalen. Het doel is om tastbaar te maken welke ontwikkelingen er zijn geweest de afgelopen decennia en hoe degenen die die ontwikkelingen meemaakten hebben ervaren.
Paul Bom is bezig om de historische achtergrond van Murk Jansen zijn leven en werk uit te zoeken aan de hand van de publicaties en boeken in de orthopedische collectie op Urk.

Wat hopen jullie binnen een paar jaar te bereiken?

'Het mooie van de geschiedenis is, dat het vandaag alweer gemaakt wordt. We hopen een goed overzicht op het TMGN op te bouwen van orthopedische leerboeken waar dus ook de verder binnenkomende boeken aan toegevoegd zullen blijven worden. Ook hopen we toekomstige onderzoekers met orthopedisch historische vraagstukken te kunnen faciliteren. Daarnaast willen we regulier blijven bijdragen aan het NOV-Jaarcongres met een historisch thema. En blijven we lezingen geven over orthopedische historische onderwerpen voor verschillende organisaties. En, alhoewel geen doel op zich, hopen we als werkgroep meer leden te werven die met ons de prachtige geschiedenis van ons mooie vak in leven willen blijven houden.'

Recente resultaten

Matthijs Somford heeft 21 maart 2026 een lezing gegeven voor de Nederlandse Vereniging van Medische Geschiedenis op Urk. Het overkoepelende thema was ‘Moeizaam Bewegen’ en de keuze was gevallen op het bespreken van de geschiedenis van de prothesiologie. Dit was voor een van de aanwezigen zo inspirerend dat hij besloot er een column in TROUW aan te wijden!
 
Daarnaast heeft Matthijs ook recent een tweetal historische publicaties afgerond over de medische zorg tijdens de Slag om Arnhem in september 1944.