Eponiemen in de orthopedische chirurgie: de Kessel-schouderprothese, de Kessel-benadering en de Kessel-plaat
Matthijs Somford, Rijnstate Arnhem
De maand september inspireert mij tot deze voor mij wel heel bijzondere eponiemen. De naamgever is Alexander William Lipmann Kessel. Een bijna onwerkelijke samenkomst van mijn interesses: eponiemen, orthopedie en krijgsgeschiedenis. En hij is nog in Arnhem geweest ook!
Als de straten in Arnhem en Oosterbeek en andere plekken rond de slagvelden van Market-Garden in 1944 weer kleuren met de vlaggen in de kleuren ‘Maroon’ en de pegasus in ‘Cambridge blue’ is er geen beter verhaal te vertellen dan het verhaal van Lipmann ‘Lippy’ Kessel.
De man
Alexander William Lipmann Kessel werd 1 december 1914 geboren in Pretoria, Zuid Afrika. Zijn ouders waren Joodse immigranten uit Litouwen (zijn vader) en Duitsland (zijn moeder).
Alexander William Lipmann Kessel als jonge jongen (middenvoor)
Hij groeide op in Zuid-Afrika en werd een tegenstander van het Apartheidsregime. Dit speelde mee in zijn beslissing om in Londen te gaan studeren, toen duidelijk werd dat de autoriteiten in Zuid-Afrika hem in het vizier kregen. In 1937 studeerde hij af als arts. Hij werd lid van de communistische partij in 1938. In 1942 werd hij opgeroepen om te dienen in het Royal Army Medical Corps. Na zijn initiële training meldde hij zich als vrijwilliger voor de net opgerichte Airborne Forces. Hij slaagde voor zijn parachutetraining en werd naar Noord-Afrika gestuurd.
Lippy tijdens zijn diensttijd
Hij nam deel aan de landingen op Sicilië in 1943, waar hij onverrichter zake terugvloog naar de basis omdat een soldaat voor hem in de rij weigerde te springen waardoor de landingszone gepasseerd was voor Lippy het vliegtuig kon verlaten.
Maar in september 1944 kwam het er toch van. Hij landde op 17 september op een landingszone bij Wolfheze en ging met zijn medische eenheid naar het St. Elisabeths Gasthuis in Arnhem. Daar kon hij meteen aan het werk in de Nederlandse operatiekamer om de eerste gewonden te opereren. Als snel werd het ziekenhuis ingenomen door de Duitsers en het grootste gedeelte van de medische staf in krijgsgevangenschap afgemarcheerd. Maar de twee chirurgische teams mochten blijven werken. Op 19 september wisselde het Gasthuis nog twee keer van kant om aan het eind van die dag Duits te zijn en te blijven.
Momenten voorafgaand aan het vertrek voor Operation Market-Garden. Lippy zit op de voorste rij, derde van links zonder helm
Lippy bleef tot 13 oktober in het Gasthuis en opereerde 96 casussen in die tijd. Daarna ging hij naar Apeldoorn waar de Duitsers de Nederlandse Willem III kazerne hadden overgenomen en een deel hadden ingeruimd voor een Airborne ziekenhuis.
Rode kruis band gedragen door Lippy tijdens zijn werk in Arnhem en Apeldoorn
Op 16 oktober ontsnapte hij en via vele omzwervingen kwam hij bij de eigen linies terug na met een lekke kano de Biesbosch over te zijn gestoken midden in de winter.
Hij werd weer ingezet en maakte de bevrijding van Bergen-Belsen mee.
Na de oorlog ging hij werken als orthopedisch chirurg in Fulham. Hij droeg zorg voor de spelers van Fulham FC en later Chelsea FC. Als orthopedisch chirurg was hij eerst algemeen geïnteresseerd om zich uiteindelijk toe te leggen op de schouder. Hij schreef meerdere artikelen en werkte mee aan tekstboeken.
In 1956 verliet hij de communistische partij toen de USSR Hongarije binnenviel.
Lippy met Yuri Gagarin in de jaren 50, als Lippy voorzitter is van de Society for Cultural Relations with the USSR
In 1986 overleed Lippy en alhoewel hij een rijk leven had opgebouwd in Engeland, was het zijn laatste wens begraven te worden in Oosterbeek, op de Gemeentelijke begraafplaats, pal naast de Commonwealth War Graves Commission begraafplaats waar de gesneuvelde soldaten uit de Tweede Wereldoorlog en met name van de Slag om Arnhem begraven lagen. Onder de condoleances waren brieven van onder andere Charles Neer II en Charles Rockwood.
De eponiemen
Er waren meerdere zaken die Lippy ontwikkelde tijdens zijn carrière. In 1970 beschreef hij een techniek om tibia vara tegen te gaan door een blokje bot in de tibiale physe te verwijderen en omgekeerd terug te plaatsen om de groei te stimuleren.
Ook ontwikkelde hij een plaat om een osteotomie van het femur te fixeren bij intertrochantere osteotomien. Deze kreeg de naam Kessel-plaat.
De Kessel-plaat
Maar zijn grootste interesse was de schouder en daar ontwikkelde hij zowel een benadering als een prothese.
De Kessel-Watson benadering was een transacromiale benadering van de schouder. Hij was ontwikkelt om cuff tendinopathie te opereren maar werd uiteindelijk meer gebruikt voor de implantatie van prothesen.
De schouderprothese die Kessel in 1973 ontwikkelde was uniek omdat het het eerste ontwerp was dat bevestigd werd aan het schouderblad met een enkele grote zelf tappende trekschroef. Er werd geen botcement gebruikt. Het type was een ‘reversed semi-captive’ ontwerp, waar de kop in het polyethyleen viel dat in de humerus werd geplaatst. De enige indicatie destijds was destructieve reumatoide artritis. De korte termijn gaf goede resultaten maar uiteindelijk faalde toch het glenoid component. Dit werd later doorontwikkeld tot een hydroxyapetiet gecoate schroef.
De Kessel-schouderprothese
De huidige impact van Lipmann Kessel
Alhoewel de botplastiek voor tibia vara en de Kessel-benadering niet meer worden toegepast en de Kessel-plaat en de Kessel-schouderprothese niet meer geplaatst heeft Lipmann Kessel toch een blijvende invloed op de orthopedie gehad. Zijn reversed prothese met een ongecementeerd glenoid component is over de jaren doorontwikkeld tot de prothesetypen die nu gebruikt worden. Daarnaast heeft de British Elbow and Shoulder Society jaarlijks de Lipmann Kessel Prize voor de spreker met het beste paper, The North West Thames Orthopedic rotation organiseert jaarlijks de Lipmann Kessel Scientific Meeting waar de Lipmann Kessel Research Prize gaat naar de AIOS met de beste presentatie en op de International Congress of Shoulder and Elbow Surgeon van de American Schoulder and Elbow Surgeons is er jaarlijks de Kessel Lecture die gegeven wordt door een chirurg die uitzonderlijke bijdragen hebben geleverd aan de schouderchirurgie.
De Lipmann Kessel Research Prize
De maand september inspireert mij tot deze voor mij wel heel bijzondere eponiemen. De naamgever is Alexander William Lipmann Kessel. Een bijna onwerkelijke samenkomst van mijn interesses: eponiemen, orthopedie en krijgsgeschiedenis. En hij is nog in Arnhem geweest ook!
Als de straten in Arnhem en Oosterbeek en andere plekken rond de slagvelden van Market-Garden in 1944 weer kleuren met de vlaggen in de kleuren ‘Maroon’ en de pegasus in ‘Cambridge blue’ is er geen beter verhaal te vertellen dan het verhaal van Lipmann ‘Lippy’ Kessel.
De man
Alexander William Lipmann Kessel werd 1 december 1914 geboren in Pretoria, Zuid Afrika. Zijn ouders waren Joodse immigranten uit Litouwen (zijn vader) en Duitsland (zijn moeder).
Alexander William Lipmann Kessel als jonge jongen (middenvoor)
Hij groeide op in Zuid-Afrika en werd een tegenstander van het Apartheidsregime. Dit speelde mee in zijn beslissing om in Londen te gaan studeren, toen duidelijk werd dat de autoriteiten in Zuid-Afrika hem in het vizier kregen. In 1937 studeerde hij af als arts. Hij werd lid van de communistische partij in 1938. In 1942 werd hij opgeroepen om te dienen in het Royal Army Medical Corps. Na zijn initiële training meldde hij zich als vrijwilliger voor de net opgerichte Airborne Forces. Hij slaagde voor zijn parachutetraining en werd naar Noord-Afrika gestuurd.
Lippy tijdens zijn diensttijd
Hij nam deel aan de landingen op Sicilië in 1943, waar hij onverrichter zake terugvloog naar de basis omdat een soldaat voor hem in de rij weigerde te springen waardoor de landingszone gepasseerd was voor Lippy het vliegtuig kon verlaten.
Maar in september 1944 kwam het er toch van. Hij landde op 17 september op een landingszone bij Wolfheze en ging met zijn medische eenheid naar het St. Elisabeths Gasthuis in Arnhem. Daar kon hij meteen aan het werk in de Nederlandse operatiekamer om de eerste gewonden te opereren. Als snel werd het ziekenhuis ingenomen door de Duitsers en het grootste gedeelte van de medische staf in krijgsgevangenschap afgemarcheerd. Maar de twee chirurgische teams mochten blijven werken. Op 19 september wisselde het Gasthuis nog twee keer van kant om aan het eind van die dag Duits te zijn en te blijven.
Momenten voorafgaand aan het vertrek voor Operation Market-Garden. Lippy zit op de voorste rij, derde van links zonder helm
Lippy bleef tot 13 oktober in het Gasthuis en opereerde 96 casussen in die tijd. Daarna ging hij naar Apeldoorn waar de Duitsers de Nederlandse Willem III kazerne hadden overgenomen en een deel hadden ingeruimd voor een Airborne ziekenhuis.
Rode kruis band gedragen door Lippy tijdens zijn werk in Arnhem en Apeldoorn
Op 16 oktober ontsnapte hij en via vele omzwervingen kwam hij bij de eigen linies terug na met een lekke kano de Biesbosch over te zijn gestoken midden in de winter.
Hij werd weer ingezet en maakte de bevrijding van Bergen-Belsen mee.
Na de oorlog ging hij werken als orthopedisch chirurg in Fulham. Hij droeg zorg voor de spelers van Fulham FC en later Chelsea FC. Als orthopedisch chirurg was hij eerst algemeen geïnteresseerd om zich uiteindelijk toe te leggen op de schouder. Hij schreef meerdere artikelen en werkte mee aan tekstboeken.
In 1956 verliet hij de communistische partij toen de USSR Hongarije binnenviel.
Lippy met Yuri Gagarin in de jaren 50, als Lippy voorzitter is van de Society for Cultural Relations with the USSR
In 1986 overleed Lippy en alhoewel hij een rijk leven had opgebouwd in Engeland, was het zijn laatste wens begraven te worden in Oosterbeek, op de Gemeentelijke begraafplaats, pal naast de Commonwealth War Graves Commission begraafplaats waar de gesneuvelde soldaten uit de Tweede Wereldoorlog en met name van de Slag om Arnhem begraven lagen. Onder de condoleances waren brieven van onder andere Charles Neer II en Charles Rockwood.
De eponiemen
Er waren meerdere zaken die Lippy ontwikkelde tijdens zijn carrière. In 1970 beschreef hij een techniek om tibia vara tegen te gaan door een blokje bot in de tibiale physe te verwijderen en omgekeerd terug te plaatsen om de groei te stimuleren.
Ook ontwikkelde hij een plaat om een osteotomie van het femur te fixeren bij intertrochantere osteotomien. Deze kreeg de naam Kessel-plaat.
De Kessel-plaat
Maar zijn grootste interesse was de schouder en daar ontwikkelde hij zowel een benadering als een prothese.
De Kessel-Watson benadering was een transacromiale benadering van de schouder. Hij was ontwikkelt om cuff tendinopathie te opereren maar werd uiteindelijk meer gebruikt voor de implantatie van prothesen.
De schouderprothese die Kessel in 1973 ontwikkelde was uniek omdat het het eerste ontwerp was dat bevestigd werd aan het schouderblad met een enkele grote zelf tappende trekschroef. Er werd geen botcement gebruikt. Het type was een ‘reversed semi-captive’ ontwerp, waar de kop in het polyethyleen viel dat in de humerus werd geplaatst. De enige indicatie destijds was destructieve reumatoide artritis. De korte termijn gaf goede resultaten maar uiteindelijk faalde toch het glenoid component. Dit werd later doorontwikkeld tot een hydroxyapetiet gecoate schroef.
De Kessel-schouderprothese
De huidige impact van Lipmann Kessel
Alhoewel de botplastiek voor tibia vara en de Kessel-benadering niet meer worden toegepast en de Kessel-plaat en de Kessel-schouderprothese niet meer geplaatst heeft Lipmann Kessel toch een blijvende invloed op de orthopedie gehad. Zijn reversed prothese met een ongecementeerd glenoid component is over de jaren doorontwikkeld tot de prothesetypen die nu gebruikt worden. Daarnaast heeft de British Elbow and Shoulder Society jaarlijks de Lipmann Kessel Prize voor de spreker met het beste paper, The North West Thames Orthopedic rotation organiseert jaarlijks de Lipmann Kessel Scientific Meeting waar de Lipmann Kessel Research Prize gaat naar de AIOS met de beste presentatie en op de International Congress of Shoulder and Elbow Surgeon van de American Schoulder and Elbow Surgeons is er jaarlijks de Kessel Lecture die gegeven wordt door een chirurg die uitzonderlijke bijdragen hebben geleverd aan de schouderchirurgie.
De Lipmann Kessel Research Prize